بورس کالای کشور

وی گفت: در گذشته اگر پرتفوی گردان قصد داشت ابزارهای متنوعی داشته باشد و بهصورت حرفهای آن را مدیریت کند، نمیتوانست به دلیل برخی محدودیتها، روی کالاهای مختلفی سرمایهگذاری کند، اما امروز با راهاندازی معاملات گواهی سپرده کالایی در بورس کالا، صندوقهای سرمایهگذاری میتوانند برای مشتریانشان سرویسهای بهتری در حوزه ابزارهایی که تکمیلکننده مدیریت ثروت هستند، ارائه کنند.تیموری با بیان اینکه گواهی سپرده سکه طلا میتواند یکی از اوراقجذاب در حوزه کالاها و ورود صندوقهای سرمایهگذاری باشد، گفت: سپرده کالایی طلا میتواند به شکلگیری ا بورس کالای کشور...ادامه مطلب

وی ادامه داد: گزارشهای اکتشافی از 3 برابری ذخایر معدن نسبت به آمار موجود (25 هزار تن) خبر میدهد که این امر، زمینه برنامهریزی را برای احداث کارخانه صنعتی تولید شمش آنتیموان مساعد کرده است. کرباسیان با بیان اینکه فلز آنتیموان در دنیا محدود و جزو عناصر نادر است، گفت: آنتیموان یکی از 68 عنصر شناخته شده از جدول مندلیف است که البته از این میزان کمتر از 20 عنصر در کشور به تولید رسیده است.وی گفت: با این میزان عناصر، اکنون در رتبه پانزدهم کشورهای معدنی جهان هستیم که بدون تردید با اکتشافات جدید، عناصر بیشتری اکتشاف خواهد شد و به رتبه دهم ارتقا خواهیم یافت.رئیس هیات عامل ایمیدرو با بیان اینکه در حوزه عناصر نادر خاکی باید کار وسیعی انجام شود، گفت: ارزش افزوده این عناصر در مقایسه با عناصر فعلی نظیر آهن بسیار بالا است. بهعنوان مثال، قیمت هر تن آهن 30 تا 40 دلار است، اما هر تن شمش آنتیموان حدود 6200 دلار یعنی 20 برابر آهن است که با توسعه این صنعت، درآمد بالایی برای کشور به همراه دارد.وی همچنین خبر داد که در مرکز تحقیقات فرآوری علاوه بر عنصر یاد شده، 6 عنصر دیگر از عناصر نادر نیز استحصال شده است.

اکتشافات سیستان و بلوچستان

رئیس هیات عامل ایمیدرو با بیان اینکه این سازمان با همکاری مسوولان منطقه، اکتشاف 45 هزار کیلومتر مربع را در حال انجام دارد، گفت: در منطقه مرزی 20 هزار کیلومتر مربع اکتشاف انجام شده و 143محدوده امیدبخش نیز کشف شده است. وی با بیان اینکه در منطقه اکتشافی سیاه جنگل محدودههای طلا کشف شده است، گفت: امیدواریم تا پایان امسال، خبرهای خوشی از ذخایر معدنی این استان اعلام کنیم.وی ادامه داد: برنامه احداث کارخانه 3میلیون تنی فولاد در چابهار را داریم که تاکنون برنامه 1.6میلیون تن آن عملیاتی شده است. به گفته کرباسیان، معدن مس چهل کوره در مهر یا آبان جاری به بهرهبرداری میرسد. این معدن در سالهای گذشته، عملیات باطلهبرداری را آغاز کرده بود.کرباسیان به ارتباط مطلوب دولت با شرکتهای خارجی اشاره کرد و گفت: از نتایج این امر، مذاکره با کشورهای آلمان، روسیه، کانادا و گرجستان برای دریافت فناوری در حوزه معدن و صنایع معدنی است. بهعنوان مثال، اکنون آلمانیها در عمق 10 هزار متری معادن حفاری میکنند، در حالی که قبلا عمق حفاریها در کشور ما هزار متر بود و ما باید بتوانیم از فناوریها برای دستیابی به معادن زیرزمینی استفاده کنیم.وی درباره همکاری معدنی با افغانستان ادامه داد: با این کشور برای ایجاد واحدهای فرآوری معادن تفاهمنامه منعقد شده است.

شروع 8 محدوده معدنی برای اکتشاف آنتیموان

مدیر عامل شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران گفت: در حال حاضر، 8 محدوده معدنی برای اکتشاف فلز آنتیموان شروع شده است.به گزارش روابط عمومی ایمیدرو، وجیهاله جعفری دیروز در مراسم افتتاح کارخانه استحصال شمش سفیدابه سیستان و بلوچستان با بیان این مطلب گفت: در کشورمان 15 کانسار آنتیموان در 3 منطقه وجود دارد که فعالترین آن، معدن سفیدابه است. این معدن با 25 هزار تن ذخیره قطعی، جزو کانسارهای بزرگ معدنی است و با عیار 16 درصد، در ردیف کانیهای پرعیار و بسیار خوب تلقی میشود.وی ادامه داد: ایمیدرو برای کانسارهای آنتیموان برنامه جدی دارد که میتواند در کشور تحول ایجاد کند.مدیر عامل شرکت تهیه و تولید مواد معدنی تصریح کرد: از محدودههای آغاز شده، 6 محدوده پروانه بهرهبرداری دارند، دو گواهی کشف در حال صدور و 3 محدوده در حال گزارشگیری است.جعفری خاطرنشان کرد: این واحد استحصال با پشتیبانی رئیس هیات عامل ایمیدرو در مرکز تحقیقات فرآوری مواد معدنی ساخته شد و بهرغم مشکلات موجود، به محل معدن انتقال یافت.به گفته مدیر عامل شرکت تهیه و تولید مواد معدنی، مجموع ذخایر آنتیموان در جهان یک میلیون و 800 هزار تن است که 950 هزار تن آن در چین است و مابقی ذخایر در آمریکا، روسیه، تاجیکستان، ترکیه و بولیوی هستند.وی ادامه داد: قیمت هر تن کانسنگ آنتیموان با عیار 15 درصد 10 میلیون ریال یا 300دلار است که با فرآوری، قیمت هر تن به 217میلیون ریال یا 6200دلار میرسد.

بورس کالای کشور...

اعلام کاهشی قیمتهای پایه محصولات پتروشیمی

روز گذشته قیمتهای پایه محصولات پتروشیمی از سوی دفتر صنایع تکمیلی شرکت ملی صنایع پتروشیمی برای عرضه تا 26 اردیبهشت ماه اعلام شد که البته جهتگیری کاهشی داشت. افت 5/ 0 درصدی قیمت دلار مورد محاسبه و ثبت دلار 3448 تومانی، کاهش قیمت اغلب پلیمرها در بورس کالا با افتی محدود با صدرنشینی کاهش قیمت پلیاستایرنها در کنار افزایش قیمت PET بطری و البته پلیپروپیلن نساجی در کنار افزایش قیمت بخش بزرگی از محصولات شیمیایی را میتوان از ویژگیهای اصلی قیمتهای اعلامی برشمرد. این در حالی بود که ذهنیت غالب بازار از انتظار برای افزایش قیمتها خبر میداد ولی کاهش نیم درصدی قیمت دلار در کنار تثبیت قیمتهای جهانی باعث شد تا جهتگیری عمومی قیمت پلیمرها کاهشی شده ولی بازار محصولات شیمیایی با رشد نرخ روبهرو شود.

درخصوص قیمتهای پایه محصولات شیمیایی باید گفت که جهتگیری نرخها در این گروه کالایی افزایشی بوده و تنها اورتوزایلن، کریستال ملامین، اپوکسی رزین، دی اتیلن گلایکول، آمونیاک، منواتیلن گلایکول، اسید استیک و استایرن منومر کاهش قیمت داشتهاند.

درخصوص قیمتهای پایه باید به این نکته اشاره کرد که به تبعیت از جهش بهای جهانی نفت خام، ذهنیت افزایش قیمتها در بازارهای جهانی از طرفداران بسیاری برخوردار بوده و حتی به بازارسازی محدودی نیز انجامید. این وضعیت را باید این گونه تحلیل کرد که برای اعلام قیمتهای پایه باید تا روز دوشنبه و مخابره تمامی قیمتهای موثر بر نرخهای پایه صبر کرد زیرا واقعیتهای بازار محصولات پتروشیمی در کنار شیوه نگارش این نرخ، فضای چندانی را برای تحلیل باقی نگذارده و تنها باید تا اعلام قیمتها بهصورت رسمی صبر کرد هرچند که روند عمومی یعنی ثبات نسبی، افزایش یا کاهش محسوس قیمتها قابل تشخیص است. باید به این نکته نیز اشاره کرد که به منظور دست یافتن به شفافیت بیشتر قیمتها، به جز قیمتهای تحویلی محمولهها به صورت عرضه بار کشتی در حوزه جغرافیایی خلیج فارس، قیمتهای عرضه به آسیای جنوب شرقی نیز در محاسبات لحاظ میشود که البته از یکسو تخمین نرخها را دشوار ساخته و از سوی دیگر به واقعیتهای بازارهای جهانی نزدیکتر شده است.

رفت و برگشت قیمتها در بازار آزاد پلیمرها

هنوز قیمتهای پایه جدید از سوی دفتر صنایع تکمیلی شرکت ملی صنایع پتروشیمی اعلام نشده بود که قیمت اغلب پلیمرها در بازار آزاد وارد یک فاز افزایشی شد. انتظار بازار برای اعلام افزایشی قیمتهای پایه، رشد قیمت جهانی نفت خام در کنار افزایش محدود قیمتهای جهانی محصولات پتروشیمی، گمانهزنیها از تغییر جهت حرکت بازار از اواسط هفته و همچنین حضور مجدد خریداران را باید از دلایل اصلی این جهتگیری جدید به شمار آورد. این موارد در حالی به تغییر جهت حرکت بازار کمک کرد که نزدیکی به اعیاد شعبانیه و همچنین ترس بازار از رشد بیشتر قیمتها باعث شد بخش بزرگی از خریداران نسبت به خرید ترغیب شده و از ترس جاماندن از سایر رقبای خود، با رشد تقاضا به رشد قیمتها کمک کنند. البته رشد قیمتها در بازار داخلی دادهای مستقل از قیمتهای پایه به شمار آمده هرچند که جو روانی احتمال افزایش قیمتها به مدد جهش بهای جهانی نفت خام نیز به این روند کلی کمک کرد.

از سوی دیگر باید به این نکته مهم اشاره کرد که جهتگیری غالب بازار نه توسط تقابل آزادانه عرضه و تقاضا بلکه از سوی برخی فعالان خاص تعیین شده که البته برای برخی گریدها، این وضعیت بروز و ظهور بیشتری دارد. با توجه به این موارد باید گمانهزنیها از افزایش قیمت در اواسط هفته را نیز یکی از دلایل رشد نرخها به شمار آورد هرچند که به جز تزریق جو روانی رشد قیمتها، تاثیر دیگری نخواهد داشت اما میتواند جهتگیری ذهنی فعالان بازار را برای افزایش یا کاهش قیمتها ترغیب کند. البته باید به این نکته نیز اشاره کرد که جو روانی در بازار رخدادی واقعی و تاثیرگذار است ولی باید به این دو نکته اشاره داشت که از یکسو توانمندی تغییر جهت بازار از مسیر جو روانی محدود بوده و چندان هم قدرتمند نیست. از سوی دیگر تاریخ مصرف این قبیل رخدادهای هیجانی نیز بسیار محدود بوده و به همان سرعت که به وقوع میپیوندد، به همان سرعت نیز از بین خواهد رفت بنابراین چندان هم نمیتوان به تاثیرگذاری آن امید داشته و حتی به آن اهمیت داد.

با توجه به رونق رسانههای مجازی و مکتوب، گمانه زنیهای بسیاری از روند عمومی قیمتها در بورس و بازار اعلام میشود هرچند که پس از سالها معامله در بورس و بازار، کارشناسان این عرصه با تکیه بر دانش پیشین و تجربه بهدست آمده در ماهها و سالهای اخیر، به یک بلوغ تحلیلی دست یافتهاند بنابراین میتوان به اظهارنظرهای آنان با نظر مثبت نگریست. بررسیهای «دنیای اقتصاد» در ماههای اخیر و البته رصدکردن ( مونیتورینگ) عقاید کارشناسان این حوزه نشان میدهد که برآیند این نظرات از صحت پیش بینیها خبر داده که میتواند نقطه قوت بزرگی برای این بازار به شمار بیاید. البته با توجه به شرایط ذاتی اعلام نرخهای پایه در بورس کالا و تجمیع قیمتهای جهانی، شاید تا آخرین ساعات اعلام این لیست نتوان اظهارنظر قاطعی در این خصوص داشت. هرچند جهتگیری کلی آنها درخصوص ثبات نسبی یا ریزش عمیق یا حتی صعودی شتابان قیمتها قابل ارزیابی بوده و هست. نگاهی به نوسان قیمت پلیمرها در بازار داخلی در روز گذشته نشان میدهد که جهتگیری غالب آنها در مسیر رشد قرار داشته است. این در حالی بود که آن دسته از کالاهایی که از جذابیت کمتر و البته حجم معامله و عرضه بیشتری در بورس و بازار برخوردار هستند رشد قیمت کمتری داشتهاند که نشاندهنده وجود عرضه مطلوب یا عدم تغییر جدی در وضعیت تقاضا است بنابراین برای این گروه از کالاها نمیتوان انتظار ادامه شتاب قیمتها را داشت هرچند که به بررسی دقیق تری نیاز دارد.

درخصوص دیگر کالاها که عرضه کمتری داشته و حجم معاملات محدودی را در بورس کالا به خود اختصاص دادهاند، باید گفت که جهش قیمتها دقیقا نشان دهنده ضعف عرضه در برابر تقاضا است که البته به احتمال قوی ضعف عرضهها تاثیر بیشتری بر حرکت شتابان نرخها داشته است. نکته جالب توجه درخصوص این نرخها را باید در عدم رشد قیمت برخی مواد اولیه ظروف یکبار مصرف همچون پلیاستایرن و گریدهای مشابه آن دانست. در این مورد باید با موشکافی دقیقی وارد عمل شد زیرا برای این گروه کالایی بهصورت عام و نه بهصورت خاص، شاهد کاهش محسوس قیمتهای پایه در روز گذشته و عقبنشینی خریداران در روزهای پیش از آن بودهایم که واقعیتهای مهمی را در ذات خود نهفته دارد. هرچند این بازار همیشه با التهاب دست به گریبان بوده و برخی فعالان آن نیز به کمک برخی بازارسازیهای موقتی و البته مندرس ( نخ نما شده) اغلب قیمتها را بالا نگه داشته و ظلمی مضاعف را به صنایع مصرفکننده آنها وارد میساختند، ولی به نظر میرسد واقعیتهای این بازار در شرف تغییر بوده و میتوان به بهبود معاملات، تعدیل قیمتها و تقویت تولید در صنایع پایین دستی مصرفکننده این گروه کالایی امیدوار بود.

بورس کالای کشور...

چنانچه روند تغییرات قیمت سهام تولیدکنندگان محصولات فلزی از ابتدای امسال در نظر گرفته شود، به خوبی میتوان دریافت که همسو با تغییرات قیمت فلزات در بازارهای جهانی، شرکتهای بورسی نیز در اواسط فروردین ماه با رشد قیمت سهام و پس از آن با افت و خیز پی در پی قیمتها مواجه شدهاند.بررسی چشمانداز بازار جهانی کالاهای اساسی همواره مورد توجه سرمایهگذاران بازار سهام بوده است؛ چراکه به لحاظ حضور بخش اعظمی از صنایع تولیدکننده کالاهای پایه در بورس اوراق بهادار و به تبع آن پیروی قیمت فروش محصولات تولیدی صنایع بورسی از نرخهای جهانی میتواند روند سودآوری آنها را با افت و خیزهای مختلفی مواجه سازد.

در این بین نبود انگیزه سرمایهگذاری در بازارهای داخلی به ویژه در بخش ساختوساز که بهرغم رشد ضعیف قیمتها در سال جاری، همچنان با رکود مواجه است و از طرفی عدم اطمینان به سایر بازارها همچون ارز و طلا و از همه مهمتر کاهش انگیزه برای سپردهگذاری در بانکها باعث شده تا سرمایهگذاری در بورس اوراق بهادار تنها گزینه دارای توجیه در کشور عنوان شود. با این حال هنوز فلزات به سرعت سایر بخشها در بورس تهران با روند افزایشی روبهرو نشدهاند که منشأ این عدم استقبال را باید در صنعت مذکور پیگیری کرد.

در حال حاضر بالا بودن هزینههای تولید موجب کاهش سود تولیدکنندگان و کاهش توان آنها در برابر هزینههای سوخت و انرژی برای تولید، حمل و نقل، نیروی انسانی، مالیات، تامین مواد اولیه و... شده است. با این همه میتوان با نگاهی به روند شاخص قیمت سهام شرکتهای حاضر در صنایع محصولات و کانیهای فلزی به خوبی پی برد که این شرکتها نیز همسو با تحولات جهانی و نوسانات پی در پی با شیب ملایمتری در روند قیمت مواجه هستند.

البته این شرایط بر معاملات بورس کالا نیز حاکم است؛ با پایین آمدن توان تولید شرکتها از میزان عرضه در بورس کالا نیز کاسته شده است. در نتیجه، این امر موجب رشد قیمتها میشود، اگر چه مدتی است تقاضا در بورس کالا کاهش یافته است، اما پیشبینیهای افزایشی از قیمت مس تاکید دارند که با توجه به افزایش تقاضای چین، قیمتها روند صعودی در پیش خواهند گرفت.به این ترتیب روز یکشنبه عرضههای مس در تالار صنعتی با روند صعودی همراه شد و افزایش 160تومانی را در هر کیلو نسبت به معامله قبلی تجربه کرد. درست است که تغییر قیمت مس بیشتر به دلیل رشد نرخ مس در بورس فلزات لندن بوده، اما افزایش میانگین قيمت هفتگی ارز نیز بر این روند تاثیری مثبت گذاشته است.همچنین بر خلاف آنچه انتظار میرفت حجم عرضه نسبت به میزان تقاضای بورس كالا در این روز کاهش يافت. در واقع با توجه به کاهش موجودی انبار مس در بازارهای داخلی انتظار میرفت بورس کالا شاهد عرضههای کمتری از این محصول نسبت به هفتههای گذشته باشد، اما نه تنها عرضههای بورس کالا در این روز کاهش نیافت، بلکه شاهد افزایش عرضه فلز سرخ در شرايطی كه حجم تقاضا كم گزارش شد، بودیم.

به این ترتیب روز گذشته 12 اردیبهشت ماه، بورس کالای ایران شاهد معامله بیش از 24 هزار تن انواع مس بود که در این میان 2 هزار و 500 تن مس کاتد شرکت ملی مس ایران راهی تالار معاملات شد. این شرکت همچنین 2 هزار تن مس مفتول را در این روز عرضه کرد. از دیگر محصولات عرضه شده شرکت صنایع ملی مس ایران میتوان به 20هزار تن انواع مس کم عیار، 140تن سولفور مولیبدن اشاره کرد. علاوه بر این نیز 270 تن مس مفتول را شرکت صنایع تولیدی دنیای مس کاشان و 100 تن مس مفتول شرکت گیل راد شمال روی تابلوی معاملات بردند.

بر این اساس، مس کاتد شرکت ملی مس با قیمت 16هزار و 742 تومان در هر کیلو به فروش رسید که نسبت به هفته گذشته افزایش 159تومانی را تجربه کرده است. کل عرضه برای این محصول 2 هزار و 500 تن بوده در حالی که میزان تقاضا یک هزار و 320 تن ثبت شده است.همچنین مفتول مس شرکت ملی مس نیز با قیمت 17هزار و 484 تومان به فروش رسید که نسبت به آخرین معامله، افزایش 159 تومانی را در هر کیلو به ثبت رساند. کل عرضه برای این محصول 2 هزار تن بوده است، در حالی که تقاضاکنندگان خواستار 360 تن از این محصول بودهاند.

مفتول مس شركت دنیای مس کاشان نيز در اين روز با قیمت پایه 17 هزار و 539 تومان عرضه شد که نسبت به آخرین عرضه در هفته گذشته با افزایش 159 تومانی در هر کیلو مواجه شد. کل عرضه برای این محصول 270 تن بود در حالی که تقای 190 تنی برای این محصول به ثبت رسید.مفتول مس شركت دنیای مس کاشان نيز در اين روز با قیمت پایه 17 هزار و 539 تومان عرضه شد که نسبت به آخرین عرضه در هفته گذشته با افزایش 159 تومانی در هر کیلو مواجه شد. از طرفی مس در بازار آزاد نیز هم اکنون با قیمت 17هزار و 800 تومان در هر کیلو معامله میشود که نسبت به روز شنبه افزایش 200 تومانی در هر کیلو داشته است.

بورس کالای کشور...

دکتر حامد سلطاننژاد، مدیرعامل بورس کالای ایران طی دیداری که از روزنامه «دنیای اقتصاد» به عمل آورد با تاکید بر این موضوع که شفافیت حق سه طرف یک معامله یعنی خریدار، فروشنده و دولت است سازوکار بورس کالا را بهعنوان بهترین روش برای ایجاد شفافیت در بازارهای کالایی معرفی کرد. به عقیده وی، رسیدن به اقتصاد مبتنی بر بازار در کشورهایی همچون ایران نیازمند الزاماتی است که تقویت بورس کالا میتواند یکی از پیش شرطهای لازم برای این موضوع باشد. سلطاننژاد معتقد است برخی مشکلات که در مسیر بورس کالا ایجاد شده میتواند تجربه مهمی را که طی بیش از یک دهه گذشته ایجاد شده از بین ببرد و این در حالی است که ما نیازمند بینالمللیسازی بورس کالا در شرایط فعلی هستیم. مدیرعامل بورس کالا شرایط فعلی تالارهای گوناگون این بازار را در این گفتوگو مورد ارزیابی قرار داد و از برنامههای بورس کالا برای سال جاری خبر داد. در ادامه گفتوگوی «دنیای اقتصاد» را با مدیرعامل بورس کالای ایران بخوانید.

برخی معتقدند بورس کالا بهعنوان یک بازار با حضور شدید سفته بازان است که این موضوع عملکرد این بازار را به چالش میکشد. نظر جنابعالی در رابطه با این اظهار نظرها چیست؟

اگرچه در کشور ما وجود سفته بازان در بازارها مذموم است اما در اقتصادهای دنیا از سفته بازها استفاده مفید میکنند، بهطوریکه با استفاده از راهکارهای درست و منطقی معاملات در بازارها با رونق مواجه میشود و در عین حال نیز دولت و مدیریت بازار از اهرمهای مهم خود برای کنترل فعالیتهای این عده استفاده میکند. در این بین در برخی کالاها تقاضای سفتهبازانه وقتی به تقاضای واقعی اضافه میشود در اقتصاد واقعی چهره خوبی به جای نمیگذارد مانند همین صفهای خریدی که موجب تلاطمهای پی در پی در بازار میشود. اما وقتی به سمت بازار مالی هدایت میشود چون لزوما در آنجا تحویلی صورت نمیگیرد و صرفا تقابل موقعیتها و ایدهها پیش نیاز تعیین نرخ است در واقع آنجا است که سفتهباز با سفته باز مواجه میشود و با بخش واقعی اقتصاد مواجه نمیشود و بخش واقعی اقتصاد را تخریب نمیکند. در عین حال باید به این نکته توجه کرد که نظام بازار در شرایط فعلی بهترین درمان برای دردهای اقتصادی است. اینکه برای ایجاد رفاه در طبقهای از جامعه از طریق سوبسید کل نظام بازار را تحت تاثیر قرار دهیم اقدام درستی نیست و باید از بخش کمدرآمد و از روشهای دیگر استفاده کرد.

درباره مکانیزم تعیین و کشف قیمت خودرو از طریق فروش اوراق سلف خودرو توضیح بفرمایید؟

متاسفانه فرهنگسازی در کشور ما به گونهای شکل گرفته است که برای شروع هر کاری باید یک فرد شجاع پیدا شود و استارت کار را بزند تا اگر موفقیتآمیز بود بقیه نیز از او پیروی کنند، بحث سلف موازی نیز به همین شکل است، ما اکنون این کار را با وجود اینکه میدانیم تا جا افتادن آن کمی زمان لازم است آغاز کردهایم، اما منتظر به ثمر رسیدن این طرح میمانیم. ما بحث سلف موازی را با هر کسی مطرح کردیم در ابتدا کمی به نظرش عجیب میرسید، در صورتی که این معاملات همان روش فوروارد است که در بورسهای دنیا نیز ابتدا معاملات فیزیکی بوده و بعد معاملات به شکل گواهی سپرده تشکیل شده است.

در این رابطه باید بگویم در حقیقت روش کار به این شکل است که شرکتهایی که کالایشان را در بورس کالا عرضه میکنند ابتدای پذیرش آن کالا برنامه عرضه را اعلام میکنند که در نهایت به پشتوانه برنامه عرضهای که از قبل برای عرضه در آینده تنظیم کردهاند اوراق سلف منتشر میکنند و تولیداتشان را میفروشند، شرکتی که قرار است کالایی را بهصورت نقد بفروشد همان کالا را بهصورت سلف برای آینده عرضه میکند تا از این طریق تامین مالی کند.

معمولا معاملات سلف فروشی ارزانتر است و همین انگیزه معاملهگران را افزایش میدهد هر چند وقتی اقتصاد مبتنی بر بازار شکل میگیرد ما نمیتوانیم قیمت کالا را دیکته کنیم که خودروساز با چه قیمتی محصول خود را به فروش برساند، بنابراین محصول مورد نظر باید به بازار ورود پیدا کند و بعد دید چه مقدار به فروش میرسد.

وقتی این بازار شکل میگیرد حال پراید یا هر کالای دیگری که باشد فرقی نمیکند مهم این است که چه فکری پشت کاری است که میخواهد انجام شود. برای به ثمر رساندن آن باید درگیر زندگی روزمره مردم شد و کالایی را انتخاب کرد که مورد استفاده بیشتری قرار میگیرد.علاوه بر مردم نیز این طرح میتواند مزیتهای زیادی برای خودروسازان به همراه داشته باشد، بهطوری که آنها هم میتوانند در این موقعیت رکودی با این روش از ظرفیت بازار سلف بورس کالا استفاده کرده و منابع مالی خود را تامین کنند در آن موقع برنامه عرضه شرکتهای خودروساز هم مشخص میشود و میتوان درباره تامین مالی صنعت خودرو از بورس کالا با استفاده از اوراق سلف تصمیم گرفت.

درباره مزایای طرح فروش اوراق سلف خودرو باید گفت: در فرآیند فعلی پیشفروش خودرو اگر کسی از خرید خودرو پشیمان شود باید فرآیند طولانی را برای پس دادن قرارداد خرید خودرو طی کند، اما در این حالت با روش جدید وقتی این اوراق قابلیت معامله دوباره پیدا میکند دیگر انصراف برای خرید خودرو خیلی راحت است و کافی است خریدار اوراقش را در بورس بفروشد که در این روش نگرانی فروشنده را هم تهدید نمیکند.

از ابعاد بینالمللی ما در کدام ردهبندی بورسهای کالایی دنیا جای میگیریم؟

اگر به بورسهای کالایی دنیا بنگریم خواهیم دید که شیوه انبارداری مهمترین شیوه کاری این بورسها محسوب میشود در حقیقت آنها یکسری انبارها را مانند انبارهای تحت پوشش lme پذیرش کرده و کالاهای مختلف تولیدی را در آن نگهداری میکنند. در هنگام فروش نیز این محصولات با نام lme به فروش میرسند یعنی در این میان نام تولیدکننده اصلی مطرح نیست، بنابراین این موضوع کمک بزرگی به رونق بورسهای کالایی دنیا کرده است. یکی از برنامههای بورس کالا در شرایط پساتحریم، ارتباط با بورسهای کالایی جهان، تاسیس انبارهای تحت کلید در بنادر داخلی و خارجی به منظور معاملات کالاهای صادراتی و وارداتی با صدور گواهی سپرده کالایی است. در این رابطه مبادلات جهانی در بورسهای کالایی همراه با خدمات مالی انجام میگیرد، یعنی به جای آنکه خرید و فروش بهصورت نقد انجام شود، کالاها همراه با خدمات مالی که نهادهای مالی و فعالان در این بازار ارائه میکنند، به فروش میرسد که بورس کالای ایران نیز ظرفیت ارائه اسناد گواهی سپرده کالایی را دارد و قطعا با ایجاد این ظرفیتها و تحقق این موارد شاهد ارتقای جایگاه بینالمللی بورس کالا خواهیم بود. در عین حال باید گفت تامین مالی و پوشش ریسک نوسانات قیمت کالاها در آینده از نخستین ثمرات ایجاد و تقویت بازارهای مالی در بورس کالا است. زمانی میتوانیم ادعا کنیم که ما یک بازار مالی قوی داریم که بتوانیم عمده کالاها را براساس اوراق بهادار مورد دادوستد قرار دهیم که این موضوع از اهداف جدی شرکت بورس کالای ایران است.

قراردادهای آتی ارز به کجا رسید؟

درخصوص چندوچون راهاندازی قراردادهای آتی ارز باید گفت: موضوع مهمی که همه ما و حتی شخص وزیر نیز برای آن اهمیت خاصی قائل هستیم، این است که وظیفه تنظیم بازار ارز به دست بانک مرکزی است. اینکه بورس کالای ایران بدون هماهنگی یا رضایت بانک مرکزی اقدام به راهاندازی قراردادهای جدید ارز کند، نه تنها موجب ایجاد تشویش و تلاطم در بازار شده و نظم نسبی موجود را با اختلال مواجه میکند، بلکه بانک مرکزی را به پاسخگو بودن در این زمینه وادار میکند که این کار منطقی و درست به نظر نمیرسد. از طرفی هماهنگی بین بورس کالا و بانک مرکزی برای راهاندازی آتی ارز، امری ضروری و اولیه است. بورس کالای ایران در راستای شفافسازی روند امور و تسریع مراحل راهاندازی بازار آتی ارز در جلسه شورای عالی بورس، از بانک مرکزی خواست تا در راستای ملاحظات خود اقدام کند که در نهایت بانک مرکزی به مطرح کردن چند موضوع پرداخت. اولین موضوعی که از سوی این بانک عنوان شد، عدم وجود یک بازار نقدی منسجم و ساختاریافته برای ارز بوده که با توجه به قوانین و شرح وظایف موجود برای سازمانها؛ طراحی، راهاندازی و کنترل چنین بازاری از وظایف بانک مرکزی است که در همین راستا از جمله اقدامات مهم این بانک میتوان به سازماندهی صرافیها و راهاندازی سامانه سنا (sanarate) اشاره کرد. ملاحظه دومی که از سوی این بانک اعلام شد، نیاز به راهاندازی بازار فوروارد بین بانکی است، چرا که در حال حاضر در حوزه مشتقات، بازار عمدهفروشی ارز بازار مشتقه بین بانکی است. همانطور که مشهود است این وظیفه نیز برعهده بانک مرکزی است و شرکت بورس کالای ایران هیچگونه مسوولیت و وظیفهای در این خصوص ندارد. موضوع سومی که در این باره مطرح شد، برطرف شدن تحریمها است که در این خصوص نیز وظیفهای متوجه بورس کالای ایران نمیشود و پس از اجرای برجام روند نقل و انتقال پول به شرایط پیش از تحمیل تحریمها بازخواهد گشت. چهارمین ملاحظه مطرح شده، موضوع تکنرخی شدن ارز بود که مسوولیت این مورد نیز به دوش بورس کالای ایران نبوده و نیازمند مساعدت عزیزان در بانک مرکزی است. درخصوص تک نرخی شدن ارز نیز بانک مرکزی باید برنامهای مدون برای بورس کالا در نظر بگیرد تا تحت این شرایط شرح وظایف هریک از طرفین و ارگانها مشخص باشد. در رابطه با بازار آتی ارز نیز باید بگویم در کل دنیا، بازار مشتقه ارزی در مجموع سهمی حدود 5 درصد از کل بازار ارز را به خود اختصاص میدهد، اما همین مقدار نیز برای فعالان بازارهای مالی و بهویژه سهامداران خرد (حقیقی) کافی و کارگشا است. هدف بورس کالای ایران نیز ایفای همین نقش 5 درصدی در بازار داخلی بوده و در پی آن هستیم تا با تمام توان به این هدف جامه عمل پوشانده شود.

آیا از ابزارهای مالی مورد استفاده در بازار آتی سکه نیز میتوان در بازار آتی ارز بهره برد؟

بورس کالای ایران برای راهاندازی بازار آتی ارز آمادگی کامل دارد، ما تنها منتظر تصمیم بانک مرکزی هستیم و این بانک باید بهعنوان سیاستگذار عمده چگونگی و زمان راهاندازی این قراردادها را اعلام کند. برنامه زمانبندی که باید از سوی بانک مرکزی مطرح شود، در اسرع وقت از سوی بورس کالا اجرایی خواهد شد چرا که این شرکت، سازوکارهای لازم و پیش نیازهای مطلوب را در اختیار دارد.

در رابطه با چالشهای ایجاد شده برای کدهای معاف از مالیات بر ارزش افزوده در معامله محصولات پتروشیمی توضیح میدهید؟

این بحث هماکنون در ادبیات برخی از فعالان بازار بهعنوان یکی از چالشهای این عرصه عنوان شده هرچند هنوز هم آمار و ارقام آن از شفافسازی مطلوبی برخوردار نیست. بورس کالا همیشه و بهصورت منظم حجم دقیق و آمار معاملات را به نهادهای نظارتی و تصمیمساز ارائه کرده است. به عبارت سادهتر سازوکار مدیریت و نظارت بر این قبیل اتفاقات و شایعات هماکنون فراهم است هرچند وظیفه ذاتی این نهاد نظارت نیست. درخصوص مالیات بر ارزش افزوده و این مطلب که کدام معاملات و مناطق معاف باشند نیز باید گفت: ذات مناطق آزاد بر پایه سهولت صادرات ایجاد شده و پرداخت یا عدم پرداخت 9 درصد مالیات بر ارزش افزوده جزو تصمیمات حاکمیتی است و تصمیمسازان کلان اقتصادی این تصمیم را اتخاذ کردهاند. شاید بتوان محدودیت یا تسهیلاتی را برای این قبیل معاملات در ظاهر ایجاد کرد ولی به احتمال قوی در اجرا به مشکل بر خواهد خورد. بورس کالا در این خصوص یا شرایط مشابه با شفافیت اطلاعات و دادهها، گزارشگر خوبی خواهد بود ولی باز هم نهادهای مسوول باید پیگیریهای مورد نیاز را به کار گیرند. باید به این نکته نیز اشاره کرد که بورس کالا به آمار تولید و صادرات این قبیل واحدهای تولیدی و صنعتی دسترسی ندارد؛ بنابراین نمیتواند مستقیما به نظارت بر این واحدها اقدام کند. در ایران مناطق آزاد برای رونق تولید و توسعه صادرات شکل گرفته و دولت به آن امیدوار است که همین نگاه باعث شده تا معافیتهای مالیاتی این قبیل واحدهای صنعتی اجرایی شود البته بورس کالاساز و کار موردنیاز برای نظارت را ایجاد کرده و در اختیار تصمیمسازان اقتصادی و نهادهای نظارتی قرار میدهد.

چالش بزرگ بورس کالا

از بیست و سوم تیرماه سال گذشته، دکتر حامد سلطاننژاد پس از مدیریت عامل شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه موسوم به سمات (که یکی از زیرمجموعههای اصلی سازمان بورس اوراق بهادار به شمار میآید) سکاندار بورس کالای ایران است. هرچند در این زمان محدود، قلب تپنده بازارهای کالایی در کشور، دستخوش رخدادها و ناملایمات بسیاری بوده است. بهرغم تمامی واقعیتها و انتقادات، بورس کالای ایران تاکنون توانسته است کارنامهای قابل قبول از خود بر جای گذاشته هرچند که برخی بحرانها و مشکلات، انرژی بسیاری را از بدنه تصمیمسازی و مدیریتی در این نهاد مستهلک کرده است. بهعنوان مثال میتوان از 9 بار تلاش برای اختیاری شدن عرضه محصولات پتروشیمی که در رسانهها به خروج محصولات پتروشیمی از بورس کالا شهرت گرفت نام برد که قطعا بزرگترین دردسر بورس کالا در این دوره جدید محسوب میشود. این در حالی بود که پس از آزادسازی قیمت محصولات پتروشیمی در تیرماه سال 94، تلاش برای خروج از بورس کالا، گام دوم این پروژه دنبالهدار به شمار میآید.

مقاومت تمام قد بورس کالای ایران در برابر پروژه خروج پتروشیمیها را باید مهمترین عملکرد این بازار در ماههای اخیر دانست که البته هزینههای خاص خود را نیز داشته است ولی توانست جمع بزرگی از شرکتهای پتروشیمی را برای حضور قطعی در بورس کالا ترغیب کرده و این نهاد مالی را به بلوغی تجاری برساند. این وضعیت جدید یعنی ایجاد یک مقبولیت عام برای بورس کالا باعث شد تا بدنه تصمیمسازی دولت تدبیر و امید بهصورت کامل و قاطع از این نهاد مالی حمایت کرده و با اعتماد به این ارگان رسمی، وظایف بزرگتری را به بورس کالای ایران محول کند. تصویب طرح قیمت تضمینی به جای خرید تضمینی در هیات دولت را میتوان تغییر شکلی بزرگ در ذهنیت و رویکرد مدیریتی نهادهای تصمیم ساز دولتی در این بخش دانست تا جایی که برای سال جاری، قابلیت گسترش معاملات جو و ذرت به تمامی استانها را با خود به همراه دارد. رونق معاملات سلف استاندارد موازی بر پایه کالا به منظور تامین مالی بنگاههای تولیدی، ایجاد بسترهای مورد نیاز برای راهاندازی بورس آتی ارز، ارتباط مناسب با رسانهها، ترغیب شرکتهای عرضهکننده بزرگ به افزایش عرضه تولیدات خود در بورس کالا و کاهش عرضههای موازی با بورس کالا مخصوصا درخصوص محصولات پتروشیمی، تبدیل معاملات و قیمتهای کشفشده در بورس کالا بهعنوان ملاک اصلی قیمتگذاری در بازارهای کالایی در داخل و خارج از کشور و نهایتا تلاشها برای بینالمللی کردن این بورس را میتوان مهمترین اقدامات اخیر این نهاد مالی محسوب کرد. با توجه به تلاشهای سلطاننژاد، مدیریت جدید بورس کالا و همچنین انتظار برای آیندهای بهتر در پسابرجام، این انتظار وجود دارد که شاهد جهشی قدرتمند در فعالیتهای آتی این نهاد مالی باشیم. انتقال فرآیند تسویه و پایاپای معاملات بورس کالا به سپردهگذاری مرکزی را میتوان آخرین اقدام در بورس کالای ایران دانست که در هفته گذشته محقق شد.

بورس کالای کشور...